İçeriğe geç
Sıfırıncı Dakika
Son haberler

Yeni araştırma: Yapay zekâ sohbet botları ciddi psikolojik zararlara yol açabiliyor

Yapay ZekâGüncellendi: 1 dk okuma
Yeni araştırma: Yapay zekâ sohbet botları ciddi psikolojik zararlara yol açabiliyor

Kısaca

JMIR Mental Health dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, yapay zekâ sohbet botlarıyla kurulan duygusal ilişkilerin bağımlılık benzeri bağlanma, mevcut ruh sağlığı belirtilerinin kötüleşmesi, zararlı tavsiyeler ve kendine zarar verme gibi ciddi olumsuz sonuçlarla ilişkilendirilebileceğini ortaya koydu. Northeastern University London ve King's College London araştırmacıları, Replika ve Character

Ne bulundu?

Northeastern University London ve King's College London'dan bir ekip, JMIR Mental Health dergisinde yayımladığı çalışmada yapay zekâ sohbet botlarının yoğun kullanımını "ciddi olumsuz sonuçlarla" ilişkilendirdi. Araştırmaya göre bu sonuçlar arasında bağımlılık benzeri bağlanma, ruh sağlığı belirtilerinin kötüleşmesi, zararlı tavsiyeler ve kendine zarar verme ya da intihar girişimleri yer alıyor.

Hangi ürünler incelendi?

Çalışma, belirli karakterleri canlandırmak için tasarlanan Replika ve Character.AI gibi arkadaş botlarının yanı sıra OpenAI'nin ChatGPT'si ve Anthropic'in Claude'u gibi genel amaçlı asistanları kapsıyor. Kullanıcıların bu ürünlere özel hayatlarına ve ruh sağlıklarına dair çok mahrem bilgiler paylaştığı, onları sırdaş hatta terapist yerine koyduğu belirtiliyor.

Neden riskli?

Araştırmacılar, botların duygusal ve insan benzeri iletişim tarzının kullanıcıları bu sistemleri insan gibi görmeye teşvik ettiğini söylüyor. "Simüle edilmiş empati" tek taraflı bir etkileşim yaratıyor: kullanıcı anlatıyor, sistem yanıt veriyor; ancak karşılıklılık, kırılganlık veya hesap verebilirlik yok. Yazarlara göre bu ilişki kullanıcı için gerçek hissettirse de bir sohbet botu için gerçek olamaz.

Onaylayıcı tasarımın etkisi

Çalışma, uyumluluk ve yalakalık (sycophancy) gibi tasarım özelliklerinin de zararlı olabileceğini belirtiyor. Aşırı onaylama, özellikle doğruluk yerine sadakati önceleyen bir bot söz konusuysa, kullanıcının hezeyanlı veya bozuk düşüncesini güçlendirebiliyor. Daha önceki araştırmalar da benzer özellikleri riskli bulmuştu.

Herkes aynı şekilde etkilenmiyor

Araştırmanın baş yazarlarından Asia Maurich Novelli, etkilerin herkes için aynı olmadığını söylüyor: farklı insanlar yapay zekâ arkadaşlarını çok farklı nedenlerle ve farklı kırılganlık düzeyleriyle kullanabiliyor.

Neden önemli?

Sohbet botlarını günlük hayatta sırdaş gibi kullanan okurlar için bu araştırma, botların insan benzeri tasarımının göründüğü kadar zararsız olmadığını gösteriyor. Özellikle gençler ve ruh sağlığı sorunları yaşayanlar için farkındalık yaratmak açısından önemli.

Kaynaklar

İlgili haberler