İçeriğe geç
Sıfırıncı Dakika
Son haberler

AWS, uyumluluk taramaları için 'Adjudicated Query' desenini tanıttı

Yapay ZekâGüncellendi: 2 dk okuma
AWS, uyumluluk taramaları için 'Adjudicated Query' desenini tanıttı
AWS Machine Learning Blog

Kısaca

AWS, Amazon Quick ile deterministik bir kurallar motorunu birleştiren Adjudicated Query adlı yeni bir tasarım deseni duyurdu. Desen, on binlerce kira sözleşmesinin değişen eyalet yasalarına uygunluğunu denetlerken yapay zekânın karar vermesini engelliyor. AWS, deseni uçtan uca çalıştırabilecek bir referans mimarisi ve örnek uygulama da yayımladı.

  • Sohbet arayüzü ile deterministik kurallar motorunu birleştirir
  • Model yalnızca soruyu tipli işleme çevirir, karar vermez
  • Kurallar kod değil, sürümlenmiş veri olarak tutulur
  • Her tarama için bütünlük makbuzu üretilir
  • Tam sonuç kümesi ayrı bir panelde kayıt bazında incelenebilir
  • Sahtekârlık taraması ve sigorta gibi alanlara uyarlanabilir

Uyumlulukta ölçek sorunu

Bir portföy operatörünün elinde birden fazla eyalete yayılmış 50.000 kira sözleşmesi olduğunu düşünün. Her eyalet, gecikme ücreti üst sınırı, bildirim süreleri ve depozito limitleri gibi kuralları kendi yasama takvimine göre güncelliyor. Mevzuat değiştiğinde hangi sözleşmelerin artık aykırı olduğunu bulmak gerekiyor. Hacim küçükken bu işi bir hukukçu yapabilir; ancak binlerce sözleşmeye çıkıldığında iş yazılıma devrediliyor ve yeni bir sorun doğuyor: ekrandaki sayıyı kimse bağımsız olarak doğrulayamıyor.

İki temel gereklilik

AWS'ye göre bu problem, sıradan bir kurumsal arama probleminden iki özellikle ayrılıyor:

  • Kanıtlanabilir bütünlük: "Teksas'taki 22.910 sözleşmenin tamamını inceledik" iddiası doğru ve gösterilebilir olmalı. Hiç değerlendirilmemiş bir kayıt sessizce atlanmak yerine "değerlendirilmedi" olarak raporlanmalı.
  • Savunulabilirlik: Bir bulgu aylar sonra dava, denetim veya düzenleyici incelemede sorgulanabilir. Savunmak için hangi kuralın hangi sürümünün, hangi madde metnine, hangi yöntemle, hangi tarihte ve kim tarafından uygulandığının bilinmesi gerekir.

Adjudicated Query nasıl çalışıyor?

Desen, deterministik bir kurallar motorunun üzerine yerleştirilmiş sınırlı bir sohbet katmanı olarak tanımlanıyor. Model yalnızca iki iş yapıyor: doğal dildeki soruyu sabit ve tipli işlem çağrısına çevirmek ve dönen sonucu anlatmak. Model hiçbir zaman sorgu yazmıyor, kapsamı belirlemiyor ve karar vermiyor.

Sınırın arkasında kurallar motoru var. Kurallar kod değil, sürümlenmiş veri olarak tutuluyor. Motor yalnızca genel karşılaştırma operatörlerini (gte, lte, equals, exists) biliyor; içinde herhangi bir eyalet veya konu adı geçen dallanma bulunmuyor. Böylece bir yasa değişikliği kod dağıtımı değil, kural kitabında satır düzenlemesi anlamına geliyor.

Bütünlük makbuzu

Her uyumluluk taraması bir "bütünlük makbuzu" üretiyor: uyumlu + aykırı + belirsiz + okunamaz toplamının taranan sayısına eşit olması gerekiyor. Bu hesap sayılardan yapılıyor ve hiçbir şey kaydedilmeden önce doğrulanıyor. Nüfusunu hesaba katamayan bir çalışma tamamlanamıyor; yani bir kaydın sessizce atlanmasının yolu yok.

Sohbet yüzeyi yalnızca sayıları, makbuzu ve etiketli bir örneklemi taşıyor. On binlerce satıra ulaşabilen tam sonuç kümesi ise aynı veri deposunu okuyan, kayıt bazında incelenebilen bir panelde yer alıyor. Bu ayrım sayesinde model, güvenceyi özetleyip ortadan kaldırmıyor.

Neden RAG veya text-to-SQL değil?

AWS'ye göre anlamsal arama (RAG) yalnızca sıralı bir örneklem sunuyor ve "tümünü" ifade eden bir eşik değeri yok; bu yüzden bütünlük yapısal olarak imkânsız. Text-to-SQL ise kapsamı daraltabiliyor: halüsinasyon gören bir koşul, nüfusu sessizce küçültebiliyor ve sonuç kapsam yanlış olsa bile kesin görünüyor. Desen, aynı yaklaşımın sahtekârlık taraması, sigorta hasar değerlendirmesi ve ihracat kontrolü gibi diğer yüksek riskli uyumluluk alanlarına da uygulanabileceği belirtiliyor.

Neden önemli?

Yapay zekâyı yüksek riskli uyumluluk işlerine sokmayı düşünen ekipler için bu desen, modelin karar vermediği ama sohbet kolaylığı sunduğu bir mimariyi gösteriyor. Özellikle denetlenebilirlik ve savunulabilirlik gerektiren sektörlerde doğrudan uygulanabilir bir yaklaşım.

Kaynaklar

İlgili haberler